Sıra Beklemeden Giriş Mevcut The history of Mary King's Close
1500'lerdeki tüccarlardan ve 1645 vebasından, Royal Mile'ın altında bir sokağı gömen binaya.
Mary King's Close, hiç tam olarak kaybolmamış bir sokaktır. 1600'lerde Royal Mile'dan aşağı inen, evler ve dükkânlarla çevrili kalabalık bir ara sokaktı. 1750'lerde büyük bölümü yıkılıp üzerine inşa edildi ve bugün City Chambers'ın altında varlığını sürdürüyor; buraya rehberli bir turla ulaşılıyor. Hikâyesi tüccarları ve hizmetçileri, sokağa adını veren bir dul kadını, Old Town'ı kasıp kavuran bir vebayı ve buradan en son ayrılan bir testere ustasını kapsıyor. İşte işletmecinin kendi araştırmasından ve kamuya açık kayıtlardan derlenen, her şeyin nasıl bir araya geldiği.
Bir close nedir
Edinburgh'un Old Town'u bir sırt üzerinde uzanır ve Royal Mile bu sırtın tepesi boyunca ilerler. Close, bu sırtan aşağı inen dar bir sokaktır ve insanların yaşadığı yerler bu closelardı. Mary King's Close bunlardan biriydi; ana caddeden aşağı inen, evler ve dükkânlarla çevrili dik bir sokak, komşular birbirinin üstünde yaşardı.
Kasaba içindeki alan dardı. 17. yüzyılda Edinburgh'un apartmanları 10 ila 12 kata kadar yükselir, şehrin Flodden Wall'u içinde sıkıca bir arada dururdu. Aşağıdaki dar closelara çok az doğal ışık ulaşırdı ve fenerler günlük hayatta dolaşmak için bir zorunluluktu. İşletmenin rehberleri, en zengininden en yoksuluna kadar uzanan sakinlerden bahseder.
Mary King's Close, bir zamanlar Old Town'ın yanında uzanan kirli bir bataklık olan Nor Loch'a en yakın uzanan close olarak kayıtlıdır. İşletme onu Edinburgh'un korunmuş tek 17. yüzyıl yeraltı sokağı olarak tanımlar. Ziyaretçilerin bazen karıştırdığı farklı bir alan olan South Bridge vaults'tan tamamen ayrıdır.
Close'u bir mahzen değil, bir sokak olarak hayal etmek yardımcı olur. Evler ve dükkânlarla çevrili bir sokaktı; iki yanında yüksek binalar, üstte ve altta komşular vardı. Bugün ondan geriye kalan, sonraki binaların altında yatar ve Royal Mile'dan ulaşılır; bu yüzden eski bir kamusal sokakta yürüyor olsanız da ziyaret yeraltına inmek gibi hissettirir.
1500'ler: tüccarlar, hizmetçiler ve Gardyloo
Turda karşılaşabileceğiniz rehber karakterlerinden biri 1535'ten gelir. Agnes Chambers, Craig's Close'daki evinde tüccar bir burgess olan Alexander Cant'a hizmet eden bir ev hizmetçisidir. İşletmenin anlatımına göre, o evde bir cinayet işlendiğinde hayatı dramatik bir dönemece girmek üzeredir. Karakteri, efendisinin quaich koleksiyonuna büyük özen gösterir ve uzun bir günün ardından eve dönmeyi sabırsızlıkla bekler.
Agnes ayrıca Old Town yaşamının en bilinen sözünü de beraberinde getirir. Akşam 10 ile sabah 7 arasında closelara atık dökülür ve dökülmeden önceki uyarı çığlığı 'Gardyloo' olurdu. Agnes bu saatlerden hoşlanmaz; geceleri bu sokaklarda yürümek zorunda kalan herkes için bu anlaşılır bir şeydir.
Bu karakterlerin amacı, gerçek insanlara dayanmalarıdır. İşletme, her kostümlü rehberin Old Town'ın closelarında gerçekten yaşamış, çalışmış ve ölmüş eski bir sakini canlandırdığını söyler. Bir evi ve hizmetçileri olan tüccar bir burgess olan Agnes'in efendisi, 1500'lerde, sokak henüz Mary King'in adını almadan çok önce, Royal Mile'ın hemen yanında yaşayan türden bir haneyi gösterir.
Turunuza Agnes rehberlik ediyorsa, hikâyesi close'u bir tüccarın değil bir hizmetçinin gözünden çerçeveler. Bu değişim önemlidir. İşletme, rehberlerinin en zengininden en yoksuluna kadar sakinlerin hikâyelerini paylaştığını söyler ve bir hizmetçinin bir tüccarın evine bakışı, bu hayatların aynı dar sokakta ne kadar iç içe geçtiğini gösterir.
Adın arkasındaki kadın, Mary King
Mary King, 16. yüzyılın sonlarına doğru Edinburgh'da Alexander King ve Jonet King'in kızı olarak dünyaya geldi. Ağustos 1616'da Thomas Nimmo ile evlendi ve çiftin Alexander, Euphame, Jonet ve William adında dört çocuğu oldu. 1630'lara gelindiğinde dul kalmış, bu dört çocuğu büyütüyor ve kendi işini yürütüyordu.
High Street'teki dükkânında kaliteli kumaşlar üretip satıyor, kendi hakkıyla bir burgess olarak şehirde oy hakkına sahipti. İşletmeci onu 1630'ların önde gelen iş kadınlarından biri olarak tanımlıyor ve bir sokağın bir kadının adını taşımasının, onun kasabadaki itibarını yansıttığını vurguluyor.
Mary 1635'te buraya gelmeden önce sokak, King's Close ya da Alexander King's Close olarak biliniyordu. Hayatının ilerleyen dönemlerinde çocuklarıyla birlikte burada yaşadı ve sokak zamanla onun adını aldı. Mary King, Edinburgh tarihinin en kötü veba salgınının yaşandığı yıldan bir önce, 1644'ün sonlarında hayatını kaybetti. Sokağın hediyelik rehber kitabında, Mary King karakterinin bir burgess olmanın ne anlama geldiğini anlattığı artırılmış gerçeklik özelliği yer alıyor.
Hikâyesi önemli, çünkü o bir efsane figürü değildi. Adı bir sokağa yapışıp kalan, çalışan bir ebeveyn ve tüccardı. Evliliği Edinburgh'un kilise kayıtlarında yer alıyor ve şehirde oy hakkına sahip bir burgess olarak konumu, onun mevkiine dair çok şey anlatıyor. Bugün sokakta durduğunuzda, onun yaşadığı sokakta duruyorsunuz.
1645 vebası
1645'te Edinburgh, tarihinin en kötü veba salgınını yaşadı. İşletmeci, Old Town sokaklarının kalabalık yaşam koşullarının hastalığın sakinlerin evlerinde hızla yayılmasına olanak tanıdığını açıklıyor. Dar sokaklar, yüksek binalar, az ışık ve bir arada yaşayan aileler, hastalığın evden eve geçmesi için her fırsatı veriyordu.
Turun rehber karakterlerinden ikisi bu yıldan geliyor. Walter King, Edinburgh'un "foul clengers" (kirli temizleyiciler) ekibinin başındaydı; bu işçiler enfekte olmuş kişilerin evlerini temizlerdi. İşletmeci onu, bu işi yaparken hayatını riske atan, salgının sıklıkla göz ardı edilen bir kahramanı olarak nitelendiriyor. Üniformasında bir St Andrew haçı taşıyordu ve karakteri yanık kokusunu ve insanların o dönem "miasma" dediği şeyden arınmış havayı seviyor.
Dr George Rae, işletmecinin Edinburgh'daki ikinci ve en yıkıcı veba salgını olarak adlandırdığı dönemde kilit rol oynayan bir hekimdi. Şehir meclisine hizmet etti ve şehirdeki gelişmekte olan tıp bilimlerine katkıda bulundu. Karakteri bir konuda açık sözlü: hayati işi için cömertçe ödüllendirilmeyi seviyordu.
Walter ve George birlikte, hastaları tedavi etmek ve onların ardından temizlik yapmak için hayatlarını riske atan sıradan insanları gözler önüne seriyor. Veba yılları aynı zamanda efsane ile kayıtların en kolay birbirine karıştığı dönemdir ve sokakta yaşananlara dair hikâyeler zamanla büyümüştür. Hayalet hikâyeleri rehberimiz efsaneleri ele alıyor. Buradaysa kayıtlar yeterli: kalabalık bir sokak, ölümcül bir hastalık ve yine de enfekte evlere giren insanlar.
Kahve, Royal Exchange ve gömülü bir sokak
18. yüzyıla gelindiğinde Old Town değişiyordu. 1740'ta Mary Ogle tarafından işletilen Royal Exchange Coffee House, Mary King's Close'un üzerinde yer alıyor ve yerlilerin gözdesiydi. Bugün cazibe merkezindeki kahve arabası onun adını taşıyor; bu, mekân ile bir zamanlar çevresinde yaşayıp ticaret yapan insanlar arasındaki birkaç küçük bağdan biri.
1753'te kasaba, Royal Mile üzerinde mimar John Adam tarafından tasarlanan büyük bir yeni bina olan Royal Exchange'in yapımını sipariş etti. Bina 1760'ta, Lord Provost George Drummond tarafından açıldı. Çalışmalar, High Street'ten aşağı inen birkaç sokağı bünyesine kattı ve Mary King's Close da bunlar arasındaydı.
The new building didn't sweep the closes away completely. The Exchange was built partly on top of their truncated buildings, which were later blocked off. Mary King's Close was partly demolished and partly buried during the construction. What was buried, rather than cleared, is the reason a 17th-century street still survives beneath the Royal Mile today.
Life above carried on. One of the guide characters belongs to this later period. Robert Fergusson, a well-known poet and a literary inspiration to Robert Burns, is portrayed in 1771, when the notorious Cape Club was in full swing. His character loves debate and visits to the Royal Exchange Coffee House on Craig's Close, a place for talk and argument. The operator hints that tragedy isn't far away for him.
The City Chambers and the last resident
In 1811 the Town Council took over the north range of the Royal Exchange as the City Chambers. That's the building you'll see on the Royal Mile today. The entrance to the tour sits right next to its flags and arches, so you start your visit beside the very building that covered the close.
İnsanlar uzun süre avlunun geriye kalan kısmında yaşamaya devam etti. İşletmenin son sakini, hikâyesi 1897'ye tarihlenen testere ustası Andrew Chesney'dir. İşletmenin anlatımına göre, Royal Exchange binasının genişletilmesine yer açmak için konutundan ayrılmak zorunda kalmıştır. Diğer anlatımlar, nihayetinde ne zaman ayrıldığı konusunda farklılık gösterir; dolayısıyla buradaki 1897, işletmenin verdiği tarihtir.
His character is one of the more human ones on the tour. He's proud of his lion-head door knocker and his very own 'thunderbox', and he's not at all happy about having to say goodbye to his home. He's also unimpressed by customers who don't pay. He's a reminder that the close wasn't simply abandoned when the Exchange went up. People lived here into the late 1800s.
Seen together, the dates give the story its shape. A busy lane in the 1500s and 1600s, struck by plague in 1645, cut down and built over from 1753, taken into the City Chambers building from 1811, and finally left by its last resident at the end of the 1800s. The tour walks through what remains of all those layers at once.
The close today
Today the close can only be seen on a guided tour. Tours start at the Admissions Office on the Royal Mile, at 2 Warriston's Close, opposite St Giles' Cathedral and the Mercat Cross, and then descend into the streets below. Your guide leads you through more than 400 years of history as you walk through former homes and shops that were once full of activity and trade.
The guides are the costumed characters described above, among them Agnes Chambers, Walter King, Dr George Rae, Robert Fergusson and Andrew Chesney. Each tour is led by one of them, telling the close's story from their own point in time. That's why the operator says no two tours are quite the same. Whoever leads yours, you'll find out who Mary King was and hear about the plague along the way.
The tour lasts about an hour, involves steep stairs and uneven floors, and isn't open to children under 5. Children aged 5 to 15 must be with an adult. If you'd like to go, we book the tour time you choose and your e-ticket comes by email. Book ahead, as the operator says the close frequently sells out. Our tickets guide explains how the tour times work.
The history above is the backbone of the tour, but each guide adds the detail of their own era. A tour with the plague doctor will feel different from one with the maid of 1535 or the saw maker of 1897. The operator pitches it at return visitors as well as first-timers for exactly that reason, so a second visit with a different guide can still feel fresh.
Sıkça Sorulanlar
Mary King kimdi?
Kendi hakkıyla bir kumaş tüccarı ve burjuva. 1500'lerin sonlarında Edinburgh'da doğdu, 1616'da Thomas Nimmo ile evlendi, 1630'lara gelindiğinde dört çocuk büyüten bir duldu ve 1635'te sokağa geldi. 1644'ün sonlarında öldü.
Mary King's Close'un önceki adı neydi?
King's Close veya Alexander King's Close. İşletmeciye göre, Mary King 1635'te gelmeden önce sokağın adı buydu. Daha sonra onun adını aldı.
Mary King's Close neden yer altında?
Çünkü üzerine bir bina inşa edildi. 1753'te sipariş edilen ve John Adam tarafından tasarlanan Royal Exchange, birkaç sokağın kesilmiş binalarının kısmen üzerine inşa edildi. Mary King's Close kısmen yıkıldı ve gömüldü; City Chambers'a dönüşen yapının altında varlığını sürdürüyor.
Mary King's Close'un son sakini kimdi?
Testere yapımcısı Andrew Chesney. İşletmeci onun hikâyesini 1897'ye tarihlendiriyor; o yıl Royal Exchange binasının genişletilmesine yer açmak için ayrılmak zorunda kaldı. Kostümlü rehberlerin canlandırdığı karakterlerden biri.
Mary King's Close, South Bridge vaults ile aynı yer mi?
Hayır. Tamamen ayrı yerler. İşletmeci, Mary King's Close'u Royal Mile'ın altında, Edinburgh'un korunmuş tek 17. yüzyıl yer altı sokağı olarak tanımlıyor.
Tur rehberleri gerçek kişilere mi dayanıyor?
Evet. Her kostümlü rehber, sokaklarda gerçekten yaşamış, çalışmış ve ölmüş eski bir sakini canlandırıyor; örneğin 1535'te hizmetçi Agnes Chambers ya da 1645 vebası sırasında foul clengers'ın başı Walter King.